Chứng ngủ rũ (hay còn gọi là chứng Narcolepsy) là một rối loạn giấc ngủ mãn tính đặc trưng bởi việc buồn ngủ quá mức vào ban ngày và những cơn buồn ngủ đột ngột. Những người mắc chứng ngủ rũ thường khó tỉnh ngủ trong thời gian dài, bất kể tình cảnh nào. Chứng ngủ rũ có thể gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng trong thói quen hàng ngày của bạn.
Chứng ngủ rũ có thể đi kèm với hiện tượng mất trương lực cơ đột ngột (hiện tượng co cứng cơ). Hiện tượng này có thể được kích hoạt nếu người bệnh chịu tác động xúc cảm mạnh. Chứng ngủ rũ xảy ra kèm với tình huống mất trương lực cơ đột ngột được gọi là chứng ngủ rũ loại 1. Chứng ngủ rũ xảy ra mà không có hiện tượng này được gọi là chứng ngủ rũ loại 2.
Nguyên do chính xác của chứng ngủ rũ vẫn chưa được biết tới. Tuy nhiên những nghiên cứu cho thấy các người mắc chứng ngủ rũ loại 1 có nồng độ hypocretin hóa học thấp (hi-poe-KREE-tin). Hypocretin là một chất hóa học tâm thần quan trọng trong não của bạn giúp điều chỉnh sự tỉnh ngủ và giấc ngủ REM.
Nồng độ Hypocretin đặc biệt thấp ở các người gặp phải tình trạng đột ngột mất trương lực cơ (cataplexy), các chuyên gia nghi ngờ đó là do phản ứng tự miễn dịch. Một số chuyện gia còn đặt nhái thuyết rằng cũng có khả năng di truyền đóng một vai trò trong sự tăng trưởng của chứng ngủ rũ. Nhưng khảo nghiệm thực tế đã cho thấy xác suất chứng rối loạn này truyền từ cha mẹ cho con là rất thấp – chỉ khoảng 1%.
Chứng ngủ rũ là một căn bệnh hiếm gặp và chưa có thuốc chữa trị triệt để. Nếu bạn hoặc người nhà không may mắn gặp phải chứng bệnh này thì đừng để sự lo âu làm suy giảm chất lượng cuộc sống. Chứng ngủ rũ là một tình huống kinh niên mà không có cách chữa. Các dấu hiệu và triệu chứng của chứng ngủ rũ có thể trở nên tệ đi trong vài năm đầu sau khi tăng trưởng bệnh và trở thành bệnh mãn tính.
- Buồn ngủ quá mức vào ban ngày
Người mắc chứng ngủ rũ không kiểm soát được cơn buồn ngủ, họ có thể bỗng dưng ngủ rũ bất cứ nơi đâu, bất cứ khi nào. Thí dụ, bạn có thể đang làm việc hoặc nói chuyện với bạn bè và bỗng dưng gật gà gật gù ngủ trong vài phút tới nửa giờ. Sự tỉnh ngủ và khả năng tập trung của bạn có khuynh hướng giảm đi trong suốt cả ngày dài.
Lúc bạn thức dậy, bạn cảm thấy sảng khoái, nhưng sau ấy bạn lại tiếp tục cảm thấy buồn ngủ. Buồn ngủ ban ngày quá mức thường là triệu chứng đầu tiên xuất hiện và gây rắc rối nhất, khiến người bệnh khó tập trung và hoạt động hết công suất.
- Đột ngột mất trương lực cơ
Tình trạng này còn được gọi là cataplexy (KAT-uh-plek-see). Mất đi trương lực cơ có thể gây ra một số thay đổi về thể chất, từ nói chậm đến suy yếu đại đa số những cơ trong cơ thể. Tình huống có thể kéo dài tới vài phút. Cataplexy chẳng thể kiểm soát và được kích hoạt bởi các cảm xúc mãnh liệt, chẳng hạn như tiếng cười hoặc sự phấn khích, nhưng đôi khi sự khiếp sợ, bất ngờ hoặc tức giận cũng khiến người mắc chứng ngủ rũ đột ngột mất đi trương lực cơ.
Không phải đầy đủ các ai mắc chứng ngủ rũ đều trải qua cataplexy. Tần suất xảy ra tình trạng mất đi trương lực cơ là tùy thuộc vào mỗi bệnh nhân. Một số người mắc chứng ngủ rũ chỉ trải qua một hoặc hai lần tình huống cataplexy một năm, khi mà những người khác sẽ gặp tình trạng này vô khối lần trong một ngày.
- Bóng đè
Bóng đè được biết tới bằng tên kỹ thuật là chứng tê liệt lâm thời. Nghiên cứu y khoa cho thấy nhiều người bị chứng ngủ rũ trải qua một số lần bóng đè lúc ngủ. Những người mắc chứng ngủ rũ thường gặp phải tình huống không thể cử động khi chuyển từ hiện trạng ngủ sang thức. Bóng đè thường kéo dài từ vài giây hoặc vài phút và thường bị đánh đồng với hiện tượng tâm linh ở một số địa phương. Không phải tất cả mọi người bị bóng đè khi ngủ đều mắc chứng ngủ rũ.
- Ảo giác
Những ảo giác này được gọi là ảo giác hypnagogic nếu chúng xuất hiện trong khi ngủ. Người mắc chứng này thường thấy ngôn ngữ, tiếng động, nhìn thấy người lạ, vật lạ trong phòng. Nếu chúng xảy ra khi bạn trong quá trình chuyển từ thức sang ngủ thì gọi là ảo giác hypnopompic.
Những ảo giác này có thể đặc biệt sống động và đáng sợ vì bạn có thể không ngủ hoàn toàn khi bắt đầu mơ và trải nghiệm giấc mơ đó hết sức sống động. Những người mắc chứng ngủ rũ có thể mắc thêm một số dạng rối loạn giấc ngủ khác, chẳng hạn như ngưng thở khi ngủ và hội chứng chân không yên, thậm chí là mất ngủ.
>>> Tham khảo thêm: