Chất dẫn truyền tâm thần là một loại hóa chất nội sinh trong não, hoạt động như một sứ giả để truyền những xung thần kinh giữa các tế bào não. Các chất dẫn truyền tâm thần đóng vai trò quan trọng đối với tâm lý cũng như sức khỏe con người. Những hiện trạng vui buồn, hỷ nộ ái ố của chúng ta đều do ảnh hưởng của những chất dẫn truyền này tiết ra trên não bộ.
- Hệ thần kinh hoạt động
Những dây thần kinh: Dây thần kinh được hình thành từ các tế bào nhỏ (Neurons), tạo nên hệ thống tâm thần ngoại biên. Những sợi dây tâm thần mang thông điệp quan trọng, giao du qua lại giữa cơ thể và não. Não và tủy sống: Tạo nên hệ thống tâm thần trung ương. Bộ não là trung tâm điều khiển, luôn luôn "nói chuyện” với các phần còn lại của thân thể. Tủy sống là trung tâm truyền tải thông điệp, tin nhắn đi qua tủy sống, đến cánh tay, chân và tất cả các bộ phận và cơ quan khác.
Toàn bộ những hoạt động diễn ra bên trong và bên ngoài cơ thể đều được kết nối với hệ thống tâm thần. Màng lưới liên lạc này được gọi là hệ thần kinh ngoại biên. Một là hệ thống thần kinh tự trị: Kiểm soát những hành động có thể thực hiện mà không cần phải suy nghĩ như nhịp tim hô hấp hoặc tiêu hóa. Hai là hệ thần kinh soma: Kết nối các giác quan với não để điều khiển cơ bắp.
Não nặng khoảng 1,3 kg, là nơi suy nghĩ, cảm nhận, học hỏi và ghi nhớ. Bộ não cũng chịu phận sự về những lời nói, phương pháp vận động và thậm chí thở. Có rất nhiều thứ đang diễn ra trong một không gian nhỏ, do đó não tạo ra những nếp gấp và rãnh để đủ chỗ cho toàn bộ thông tin mà phải cất.
Một ý nghĩ bắt đầu với một điện tích. Điều này giảng giải tại sao trong phim hoạt hình, lúc nhân vật có ý tưởng, sẽ xuất hiện hình ảnh một bóng đèn trên đầu. Điện tích này được gọi là xung tâm thần và kích hoạt những hóa chất - được gọi là chất dẫn truyền tâm thần để gửi dấu hiệu đến các tế bào thần kinh khác và não.
Quá trình truyền tín hiệu diễn ra liên hồi cho đến lúc đến đúng mục tiêu. Cách những thông điệp nhận được từ cơ thể, sau đấy phản hồi trở lại não và tủy sống cũng diễn ra tương tự. Hàng tỷ nơron mang thông điệp đến và đi từ bộ não, gồm các gì xảy ra với mắt, tai, mũi, lưỡi và da. Các phản xạ khác nhận thông điệp từ não và đến cơ bắp hành động.
- Chất dẫn truyền thần kinh
Chất dẫn truyền thần kinh là các chất hóa học nội sinh, được tạo ra nhờ sự tổng hợp các chất đơn giản có trong thức ăn, như axit amin. Các chất dẫn truyền thần kinh hoạt động với chức năng truyền những tín hiệu từ một nơ-ron đến một tế bào khác trong cơ thể.
Với áp lực và cường độ làm việc dày đặc như hiện tại, não bộ của con người luôn phải làm việc trong tình huống quá tải, thiếu hụt các chất dẫn truyền. Nếu thiếu hụt chất dẫn truyền thần kinh, cơ thể bạn sẽ mắc phải các tín hiệu như: mất ngủ, không có khả năng hội tụ, giảm trí nhớ, chóng mặt, đau đầu, rối loạn cảm xúc,...
Những thông điệp truyền trong dây thần kinh được gửi qua hàng tỷ tế bào thần kinh. Khoảng cách giữa các ô tế bào được gọi là khớp tâm thần. Những tế bào được liên kết với nhau thông qua những hóa chất, đây chính là chất dẫn truyền thần kinh. Hóa chất dẫn truyền tâm thần di chuyển qua các khớp tâm thần để tới những tế bào tâm thần tiếp theo.
Có nhiều cách phân loại chất dẫn truyền tâm thần, trong đấy cách phổ thông là chia ra thành những nhóm to. Những monoamin và các amin sinh học khác: dopamine, norepinephrine, epinephrine (adrenaline), histamin, serotonin,... Các chất khác: acetylcholine (ACh), adenosine, anandamide, nitric oxide,... Các axit amin: glutamat, aspartat, D-serine, axit gamma - aminobutyric, glycin,... Những peptide: somatostatin, chất P, những peptide opioid,...
Ngoài ra, trên 50 peptide có hoạt tính tâm thần đã được phát hiện và số lượng vẫn còn tiếp tục tăng. Các hóa chất này được tìm thấy giữa một cặp nơron liên kết với nhau ( khớp thần kinh). Có hơn 100 ngàn tỷ cặp nơron kết nối với nhau như vậy. Những nhà công nghệ gọi màng lưới phức tạp này là một khu rừng nơron. Dopamine “nói chuyện” với bộ não về chuyển động và serotonin gửi tin nhắn về tâm trạng. Khi mà đó, chất dẫn truyền tâm thần gửi dấu hiệu về cơn đau được gọi là endorphin.
>>> Tham khảo: